Aklâm-ı Sitte: Hat Sanatının Altı Temel Yazısı

Hat sanatında aklâm-ı sitte (altı kalem), klasik dönemde olgunlaşmış altı temel yazı çeşidine verilen addır. Bu yazılar üç çift hâlinde düşünülür; her çiftte biri daha iri ve gösterişli, diğeri daha ince ve küçük yazılır.

Sülüs ve nesih

Sülüs, istif imkânı yüksek, yuvarlak hatları baskın bir yazıdır; cami, kitabe ve levhalarda celî (iri) hâliyle kullanılır. Nesih ise okunaklılığı sayesinde başta mushaflar olmak üzere kitap yazısı olarak yaygınlaşmıştır. Hat eğitimine genellikle bu ikiliyle başlanır.

Muhakkak ve reyhânî

Muhakkak, düz çizgileri uzun ve yayvan bir yazıdır; büyük boy mushaflarda ve kitabelerde kullanılmıştır. Reyhânî, muhakkakın daha ince kalemle yazılan küçük kardeşidir.

Tevkî ve rikā

Tevkî, resmî yazışmalarda kullanılan, harfleri birbirine bağlanmaya müsait bir yazıdır; rikā (rik‘a ile karıştırılmamalı) onun daha küçük ölçüdeki şeklidir ve icazetnamelerde tercih edilmiştir.

Bu altı yazının yanında ta‘lik, dîvânî, celî dîvânî ve günlük yazıda kullanılan rik‘a da Osmanlı hat geleneğinde önemli yer tutar.